afscheid van een land 2 Bem vindo

'Ik heb niets met het Zuiden, ik ben benieuwd' waren mijn woorden voor mijn vertrek thuis en in het spoor van uw ontdekkingsreizigers heb ik uw landschap veroverd, opgenomen en gesmaakt. Na Feniciërs en Moren, Romeinen, kruisvaarders en Spanjaarden en god weet wie nog allemaal waren wij een klein en bescheiden gezelschap en het mag duidelijk zijn dat u meer sporen bij ons achterlaat dan wij bij u.
Je kleedde me uit Portugal, je haalde me vanonder mijn vel zoals je gewoonlijk bij je prachtige kurkeiken doet.
Je spoelde de restjes bitterheid, die me niet eigen is maar die soms aan mij blijft kleven, uit me weg zoals je de tannines uit de olijven wast om ze klaar te maken voor de pers.
Je voedde met met ademgevende uitzichten en vooral ook met authentieke, eenvoudige en verse voedingswaren die nog op echte markten van mens tot mens verhandeld worden. Ik blijf je eeuwig dankbaar dat je onze kinderen weer de rijke smaak van verse vis liet waarderen en het verlangen om er nog een keer te eten. Je liet ons genieten van de kleine dingen van het leven, een kort koffietje en een eindeloze keuze aan lekkers voor daarbij. Dingen waar de innerlijke mens plezier aan kan beleven. We hebben je doorkruist van je zanderige stranden tot je diepingesneden Serra's, van je vochtige groene Noorden tot de droge heuvels in het Zuiden en je spectaculaire kleurige rostkusten droegen onze verbeelding naar verre oorden. We hebben door je kleine dorpjes geslenterd en genoten van de weldadige eenvoud en we hebben ons laten betoveren door forten, kerken en bouwwerken en ervaarden in het overweldigende aanbod een even barok gevoel als de inrichting van menige Sé. Uw rijke en nog levendige geschiedenis liet duidelijke sporen na en terwijl je in de grote steden nog de grandeur van een voormalig wereldleider kan zien, wat is dat lang geleden, is uw achterland een tijdloos gegeven waar de verre Braziliaanse kusten en het gouden koloniale verleden weinig impact hebben gehad. In het tedere en wonderschone Alentejo is de grote wereld ver weg maar de aarde heel dichtbij. Daar wordt het nieuws niet bepaald door stoere zeevaarders in verre oorden maar door kleine bewegingen in het dorp en op het land. Voor mij, maar noem mij maar naief, ligt daar het echte goud in verse sinaasappels en geurige olijfolie, in bloemrijke landschappen tussen kurkeiken en in witte dorpjes met namen die toverspreuken kunnen zijn, je spreekt ze uit en je bent weg. Tijdloos en buiten de tijd verstilt alles daar en de zachtglooiende uitgestrektheid zalft en streelt de ziel. We hebben van kust tot binnenland en van Noord tot Zuid de rijkdom van uw eigen fauna en flora mogen smaken en gezien hoe u, zonder grof te willen zijn, net zoals u ooit met eigen kolonieën deed, regels en plantages opgelegd krijgt die u mishandelen en verkrachten en die u eigen waardigheid ontnemen en u ontsieren en verarmen. Het is bizar om te zien hoe u, die ooit de helft van de wereld bezat, nu nederig moet buigen met een opgehouden hand voor grotere machten. Het is vreemd te weten dat u ooit zonen uitzond die vol lef en heldenmoed in verwegistan volkeren aan hun voeten dwongen die nu in stilte het juk van het harde werk dragen voor een minimumloon. We hebben ze gezien, de school van Hendrik de Zeevaarder en de plaats waar de karvelen gebouwd werden, we hebben het kerkje gezien waar Vasco kwam bidden voor een behouden terugkomst en we hebben ook de bedelaars gezien daarnaast, de vrouwtjes met baardjes die voor hongerloontjes kastanjes poffen en de dappere klimmers die pijnboompitten oogsten. Je hebt me geborduurd, met de hand zoals de prachtige kleurige sjaals uit het Noorden, en in het bloemrijke patroon heb je een lach genaaid, een speelsheid en een diepe rust, een relativering en een vredigheid met wat er is. Het ziet er mooi uit en ik streel de aangebrachte franjes, de lintjes vertellen grappige anecdotes van momenten dat ik slechts met beeldspraak en wat geluiden mezelf probeerde uit te drukken en dat de toehoorder mij wou verstaan, of van de dennenappelplukker die een heel verhaal deed over zijn werk in zijn eigen taal maar van hart tot hart verstaan mensen elkaar wonderwel. Je hebt me meegevoerd op de melancholische klanken van uw magische muziek die zonder twijfel een dromerig verlangen opwekt, een heimwee naar de toekomst zoals uw volk zegt. Met die muziek, uw landschappen en de hartelijkheid van de mensen, en niet te vergeten uw pastel de natals, ontvangt u mensen en ontsluit u harten op een manier die niet anders is dan pure poëzie. U bent een land waar hard gewerkt wordt maar ook waar dromen vormen kunnen krijgen, ik denk daarbij ook terug aan de quinta da regaleira, en ik ben eindeloos dankbaar dat u mij geraakt heeft. Ik heb mezelf in u herkend.