La Sagrada Familia

Na een paar dagen zwerven langs de costa Brava komen we in Vilanova I la Geltrú. Dichter bij Barcelona is er niets open waar we op een veilige manier kunnen overnachten en de horrorverhalen over diefstallen en overvallen in de omgeving van deze grootstad doen ons kiezen voor een een gerust gemoed. Rune heeft last van stevige buikkrampen en ons plekje in de buurt van het toiletgebouw komt goed van pas. Er stopt een bus naar Barcelona voor de deur van de camping en daar maken we dankbaar gebruik van om niet overgestresseerd te moeten rondrijden met ons eigen busje tussen het chaotische spaanse stadsverkeer. Bovendien hebben we door de krampen en een nachtelijke broedertwist die iets te maken had met kleverige handen, te dicht bijliggen en nachtelijke zenuwtrekjes eigenlijk alledrie weinig tot niet geslapen en kan ik nu een uurtje pitten op de bus. Omdat de jongens zich niet helemaal lekker voelen beslissen we enkel de Sagrada Familia te bezoeken en de politieman die ons de weg uitlegt kijkt ons vreemd aan wanneer hij hoort dat we die hele weg te voet willen doen (een half uurtje!) Hij wil ons in de metro krijgen en Joran wil geen stress in verband met onze portemonnee in een door criminele beeldvorming aangevreten metrosysteem dus het wordt wandelen en wat voor een wandeling. We vallen van de ene architecturale verbazing in de andere en kijken ons de ogen uit het hoofd naar kunstige gevels en fraai uitgewerkte balkons en wanen ons in een stad vol paleizen. Het modernistische, rationale stratenpatroon brengt ons een beetje in de war en dat wordt nog versterkt door de duizenden scooters die er als gekken doorheen suizen. Volgens mij is het Spaanse verkeerssysteem gebaseerd op de chaos die pakweg een vlucht spreeuwen aan boord legt, het ziet er slordig en onbeheersd uit en toch botsen ze wonderwel niet. Een half uur later staan we voor het hoogtepunt van het oeuvre van Gaudi, la Sagrada Familia, en vallen onze monden open (wat ook te maken kan hebben met een lichte ademnood van de stevige wandeling in combinatie met de door scooters verzuurde lucht in deze grootstad en niet in het minst met de eindeloze rij mensen die aanschuiven voor een ticket) De buitenkant is al indrukwekkend maar verdwijnt in het niets na de eerste stap binnen. We hebben onderweg al veel mystieke plekken en religieuze gebouwen bezocht, elk met hun eigen specifieke kwaliteiten en charmes, maar wat Gaudi hier heeft neergezet grenst werkelijk aan elke verbeelding. Diep ontroerd en met tranen in de ogen wandelen we rond in dit wonder. Gotiek krijgt hier een nieuwe dimensie, schoonheid trilt hier in de lucht en verheft eenieder naar een transpersoonlijk gevoel. Natuurlijk is de buitenkant overdadig gedecoreerd en uitbundig van versiering maar het concept van de architect was om een kerk te maken als de bijbel en werkelijk alle verhalen en archtypische lagen uit de Bijbel krijgen hier een plaats. Het gebouw, de bouwwerf eigenlijk, verbindt op verbluffende wijze hemel en aarde en het pad van de mens naar het hogere, mannelijke en vrouwelijke aspecten van religiositeit en met een duidelijke kennis van de esoterische stromingen van andere wereldgodsdiensten en heilige geometrie kan het geen mens onberoerd laten. De architect die dit gebouw ontwierp was duidelijk een meester in wetenschap, in vakmanschap en een gevoelsmens die de schoonheid van natuur en mystiek wist te vatten en te vertalen in een rijke beeldentaal. De Sagrada Familia is niet alleen prachtig om naar te kijken maar ook voelbaar in je lijf, ze doet iets met ons en zelfs Joran, die eigenlijk echt niet lekker is en steendoodmoe is diep onder de indruk. Zo'n gebouw moet je eigenlijk meerdere keren kunnen bekijken en liefst van al zou ik een schetsboek meehebben om details uit te werken dus met een belofte aan mezelf om zeker terug te keren schaf ik me alvast een gids met foto's en uitleg aan. We wandelen het hele eind terug en zijn net op tijd voor onze bus waar we lekker misselijk afstappen na een uurtje schudden. Uitgeput en diep geraakt gunnen we onszelf een maaltijd in het restaurant van de camping. Zoveel moois moet de tijd krijgen om te verwerken dus de geplande uitstap naar Montserrat laten we maar zo. Het moet niet teveel worden en we zijn nog zo vol van dit en het laatste dat ik wil is een culturele indigestie (zeker na die paar dagen darmklachten in het busje).

Peñiscola

Reizen met twee tieners geeft een aparte dimensie aan namen op een kaart en na Cabo da Gata leek Peñiscola een niet te vermijden bestemming. Met de kaart op de knieën loodst Joran mij over autowegen en door dorpen, langs heuvels vol amandelbloesems en kilometers sinaasappels naar onze camping. Het hedendaagse stadsgedeelte even negerend is de oude stad van Peñiscola, langs drie kanten omringd door de zee en helemaal ommuurd, een streling voor het oog. We klimmen naar het kasteel van Papa Luna en lezen het verhaal van twee pausen en de Kerkelijke politieke intriges en herkennen het teken van de Tempeliers in het fort. Wanneer we terug naar beneden wandelen door de smalle, middeleeuwse slingerstraatjes waar de witte gevels verborgen worden door bloembakken, lopen in het haventje de vissersboten een voor een binnen met hun vangst. Meeuwen in hun zog en mensen op de kade die benieuwd komen kijken naar de zeebonken die hun waren afspoelen en aan wal brengen. Er gaat een soort alarm af in de haven, gevolgd door klokkengelui uit de toren en aan de horizon verschijnen nog meer vissers. We zetten ons op een terrasje en proeven een bordje gevarieerde gefrituurde visjes. Et voila, meer moet dat niet zijn om terug in Spanje aan te komen.

heimwee naar Spanje

  Het prachtige, zonovergoten Cabo da Gata achterlaten zonder eerst onze zakken en het busje vol te laden met indrukwekkend knappe stenen en kristallen was geen optie. De kleurrijke blokken roepen nog om een naam en vooral ook om een mooie plek om ze uit te stallen thuis. De krater waar de granaatbrokjes voor het oprapen liggen hebben we helaas niet gevonden of was onbereikbaar met ons busje. Het blauw van de zee en de lucht, de spierwitte huisjes met ronde broodovens naast, de cactussen en de groenbruine heuvels blijven tijdloos liggen terwijl wij onze reis verderzetten gejaagd door de felle wind. (7 beaufort, de was is blijven hangen en was na een half uur droog) Met een dringende behoefte aan een zwembad zoeken we een camping in Isla Plana, die volzet blijkt, en komen terecht op een plek met een mineraal zwembad dat half vulkanisch grondwater en half zeewater bevat en met zijn temperatuur van 32 graden C alle mogelijke huid en spierziektes moet verzachten. Een heerlijke ervaring maar geen plek om te blijven en we zetten verder langs de kust naar Catral waar we ons in een campeerreservaat wanen. Een zalig zwembad met voor mij een lekkere sauna maar in zijn grootheidswaan geen plek voor Rune's verjaardag dus na twee nachten belanden we in een klein campingske waar we een zeer gevarieerde tapamaaltijd bijeentoveren en kaarsjes op een ijscoupe voorzien om de vijftiende verjaardag niet zonder enige bravoure te vieren. Ik mis de natuur en de authenticiteit hier ongelooflijk. De hele kuststrook is op verschrikkelijke wijze volgebouwd met troosteloze, ontzielde dorpen en toeristengetto's. We hoeven natuurlijk niet aan de kust te blijven maar we hebben een afspraak in Altea en de bergen die de kust en het binnenland van elkaar scheiden zorgen voor een veel killer klimaat waar vaak nachtvorst is en waar bovenal geen campingplekken open zijn. Het is triest om te zien hoe prachtige citrusbomen in eindeloze kwekerijen vaak vol afval liggen en het blijft moeilijk om de barakken te zien waarin de plukkers leven terwijl op de achtergrond de shoppingcentra van de grote kuststeden een cordon leggen rond de luxueuze toeristenflats. Ik verlies mezelf een beetje in deze streek en denk vol melancholie terug aan Portugal en Schotland, plekken met een ziel en een verfijning. Heel het Noord-Zuid vraagstuk speelt zich life voor onze ogen af met uitgebuitte slaven in de bio-industrie op land en op zee en welgestelde gepensioneerden die hier overwinteren of blijven en hun eigen winkels, horeca, dokters, klinieken, kappers, ...meebrengen en daardoor de kustplaatsen een heel eigen gezicht geven waar geen betaalbare plaats meer is voor de doorsnee Spanjaard. Ik hoor op straat in Altea meer Nederlands dan Spaans en vraag me af wie hier komt zeuren over integratie. Er wordt in dit deel van Spanje vooral 'genomen'. We nemen de zon, we fokken de Sardienen kunstmatig volwassen op zes weken in kweekbakken, we nemen de kuststrook in met nog hogere buildings met nog meer luxe, we pompen nog meer troep in de serre om toch nog meer smakeloze tomaten vol pesticiden te kunnen telen, we nemen de waardigheid van arbeiders en boeren,... Ik voel me er leeg bij, alsof de ontzielde omgeving mij ook tekent en leeghaalt. Het lijkt een beetje een groot onwaarachtig circus. Geef mij dan maar eenzame en eindeloze uitzichten, een paar vogels in de lucht, een bos om in te dwalen, een rots om op te klimmen, het geluid van de zee die zich even terugtrekt van een keienstrand en daarbij de stenen over elkaar doet rollen, de verwondering van twee tieners bij het vinden van een kristal in een steen onderweg... In Altea ontmoeten we een Belgische inwijkeling die ons met veel gastvrijheid rondrijdt door de bergen om een waterval te bekijken en ons met zijn motorboot meeneemt op zee. De zeilboot lag helaas voor renovatie op het droge maar de jongens kunnen het snelle scheuren wel waarderen. We bezoeken een nederlandtalige dokter omdat Rune uit zijn oor bloedt en betalen letterlijk een stevige prijs voor zijn Nederlands. Op de camping worden we uitgescholden door de Nederlandse buren omdat we de doorgang belemmeren, die volgens de receptioniste geen doorgang is. Ik bewonder haar jeugdige assertiviteit die duidelijk opgewassen is tegen het grijze geweld van deze overvolle tweede thuis voor Nederlanders. Ik moet het mij vooral niet aantrekken, dat is met die overwinteraars alle dagen klagen, ze denken dat de camping van hen is, drukt ze me nog op het hart. Ik wou dat ik af en toe eens een dergelijk aangenaam gebrek aan empathie kon opbrengen dat niet oplossingsgericht naar compromissen wil zoeken maar resolute grenzen kan trekken. Ik hoop voor haar dat de zon nog veel schijnt want zelfs dat wordt haar bij wijlen kwalijk genomen. Altea zelf heeft op de heuvel nog een authentieke oude stad met een prachtige kerk en gezellige witte straatjes om in te verdwalen maar de uitzichten van op die heuvel illustreren alleen maar de onsmakelijke stadsuitbreiding tot ver op de omringende heuvels. Op de dijk kan je Duitse Kaiserschmarren eten naast Italiaanse Pizza's en English Breakfast of haring en stampot in 'het haventje'. Het strand wordt gerenoveerd, de witte keien worden weggeschraapt en maken plaats voor opgespoten zand (een nederlandse firma uiteraard) omdat dat aangenamer is voor de toeristen. Ik wil hier nu weg!

het leven zoals het is; de reiziger deel 2

Het is uiteraard niet al schoonheid en diepe ontroering onderweg, er zijn ook de kleine ongemakken en ergernissen die af en toe de kop op steken maar die ons in het hier en nu en met de voeten op de grond houden. Zo is er het dagelijks weerkerende conflict over de vulpen voor het schoolwerk. Met pennenzakken vol schrijfmateriaal en winkels die het ontbrekende gerei kunnen aanvullen blijven we een rituele discussie houden over die enige vulpen die voldoet aan alle eisen om schoolwerk te maken. Onze jongens, opgegroeid in de spirit van de vrije school, schrijven al jaar en dag verplicht met vulpen en weigeren hun werk aan kwaliteit te laten inboeten door pakweg met een balpen of een rollerstift of... te schrijven. Om een of andere reden is er in de loop van onze reis een vulpen niet goed genoeg meer of verdwenen of wat dan ook en vinden we in de winkels niet een geschikte vervangmiddel dus start elke dag het schoolwerk met een hele onderhandeling over die pen. Daarnaast hebben we in ons bezit maar één tabletcomputer die gebruikt dient te worden voor; het aflezen van schoolopdrachten, opzoekwerk voor schoolopdrachten, het invullen van schoolopdrachten bij gebrek aan een printer, het overschrijven van lessen uit schriften van andere kinderen die opgeslagen zijn, het fotograferen van schoolopdrachten om ze door te sturen naar school, het online invoeren van franse vocabulaire in een oefen en testprogramma (wrts is een aanrader voor wie vocabulaire in gelijk welke taal moet oefenen) het vraagt bijgevolg een hele regie om wie, wat en wanneer op elkaar af te stemmen. Jammer om te zien is dat twee intelligente en creatieve geesten die voortdurend uitvindingen doen en oplossingen bedenken voor hun zelfverzonnen knutselwerken en allerlei problemen er niet in slagen een eenvoudige situatie even met een open mind te bekijken. Ik denk dat de school op dit moment niet zozeer wakker ligt van het gebruikte schrijfmateriaal als wel van het gedane werk en vele dingen kunnen op de Ipod ook opgezocht worden maar in hun mindsetting is die voorbehouden voor spel en ontspanning. Meestal wordt het opgelost met een schuldinducerende zucht van deze of gene en worden woorden als opoffering en spast gebezigd voor we dan eindelijk aan de slag gaan. Alle dagen dus! Andere dingen vallen gelukkig maar uitzonderlijk voor. Gisteren ging ik de eerdervernoemde kakbak leegmaken waarbij ik nadrukkelijk de drukfacebookende kids had ingelicht over de tijdelijke afwezigheid van de toiletmogelijkheid. Volledig gebiologeerd door het sociale netwerk was Rune erin geslaagd mijn belangrijke boodschap niet te horen en toch te plassen. Voor mensen die niet vertrouwd zijn met de technische aspecten van een campertoilet is het belangrijk te weten dat wanneer de toiletcassette, die ik de kakbak gedoopt heb, niet onder de toiletpot zit, bijvoorbeeld tijdens het legen ervan, er een holle ruimte is onder het toilet, die meer dan een meter diep in de camper loopt en een opening heeft waar met gemak die cassette en met wat moeite een arm met een vod en een hoofd in kunnen. Normaal is die opening niet bedoeld als menselijke ingang maar na de volle blaasinhoud van Rune is er geen andere optie dan met gigantische hoeveelheden toiletpapier het vocht te verwijderen (wat hij uit eigen initiatief zelf heeft gedaan) en daarna met een vod met detol de zaak te reinigen. Dit alles, om het helemaal hilarisch te maken, in het donker met begeleiding van een zaklamp. Nu ik erop terugkijk ben ik blij dat het in het donker was omdat het dan niet opviel voor de talloze andere campingburen en je lekker kan sakkeren in alle discretie. Verwonderd over mijn eigen kalmte, het gebeurde natuurlijk niet expres, was ik toch heel blij dat het niet over een grote boodschap ging. Belangrijk detail is dat we tegenover het toiletgebouw staan en het eigenlijk maar twintig meter wandelen is naar een toilet die niet moet geledigd worden. Verder lukken we er wonderwel in om met drie op deze kleine ruimte onze spreekwoordelijke draai te vinden.

Plasticville en Cabo da Gata

Na zoveel schoonheid onderweg in klank, kleur, beeld, muziek, natuur en cultuur is het een beetje schokkend om in het plastic-landschap rond Almeria terecht te komen. De oorspronkelijke droge woestijnachtige grond is daar zover het zicht rijkt toegedekt met plastic-serreachtige bouwsels waartussen resten plasticfolie en afval een onderkomen vinden in struiken, cactussen en bomen waar ze door de wind bespeeld worden. Alsof de landschappelijke en ecologische impact van deze fruit en groentenkwekerijen op zich nog niet groot genoeg is merken we ook krottenwijken en bouwsels op waar de 'arbeiders' van deze bio-industrie leven. Het is een beeld dat ik ken van reportages over sloppenwijken in verre derdewereldlanden maar we zitten in het Zuiden van Spanje aan de meest toeristische kust van Europa en mogelijk is dat nog het schrijnendste. Hier komen onze goedkope tomaten en komkommers vandaan die we in seizoenen die daar niet voor geschikt zijn toch graag aan een betaalbare prijs consumeren. Het is schokkend om te zien wat niet enkel de ecologische maar ook de sociale voetafdruk van ons ontwortelde eetpatroon betekend in de realiteit. Het blijft een complex gegeven want de vriendelijke Zweedse buurman vroeg zich ook af wat het zou betekenen voor de streek en de mensen die er nu werken wanneer die groenten geen afzet maar zouden vinden omdat we ze plots zouden weigeren in onze supermarkten. Mogelijk is de regio dan hetzelfde lot toebedeeld als het kleine goudmijndorpje dat we bezochten waar na het sluiten van de mijn in 1966 de bevolking van 1700 mensen terugliep naar 75 en het nu vol met spookhuizen staat en de bevreemdende restanten van een ooit succesvolle mijn. Het is vreemd om te zien hoe dichtbij alles komt wanneer je reist en hoe makkelijk(er) ver het is vanuit de zetel, kijkend naar een reportage.  Ik, die met mijn luxebusje (even ter verdediging, ik ben maar een minitje op de campings en ik reis met een minibudget), tijd kan nemen om te reizen en prachtige dingen te zien en te ontdekken naast de wantoestanden die met plastic toegedekt worden en waar we in de verre supermarkten niet bij stilstaan. Een schuldgevoel knaagt mijn sociale betrokkenheid wakker. Voorbij deze wansmakelijke plastictrook ligt het wonderlijk natuurpark Cabo da Gata. Een oud vulkanisch landschap begroeid met cactussen en vetplantjes verbergt met hoge ronde toppen idyllische strandjes waarnaast witte huisjes verkoeling bieden wanneer de zon te heet wordt. Het is hier rustig en toeristen die hier komen zijn wandelaars en een sporadische fietser. Kilometers lange wegen voeren door het droge en schrale landschappen naar heerlijke uitzichtpunten met grillig gevormde kalksteenrotsen en vulkanische gesteenten. We vergapen ons aan de veelheid aan vormen en ik trek eindeloze reeksen foto's van boeiende formaties die me inspireren voor de beeldhouwlessen thuis terwijl de jongens in zwembroek het frisse middellandsezeewater inspringen en formidabele stenen vol kristallen vinden. Het water is heerlijk om kniediep in rond te slenteren en we zien zeeëgels en anemonen in de ondiepe rotsplassen. Een vlucht lawaaierige ooievaars en een koppel zeearenden kijken of de kust veilig is. Het is hier zalig rustig en het strand is voor ons alleen, genietend van de zon stuur ik heel veel liefde naar de mensen onder het plastic.

on the road, ik zie u graag

De campinguitbater raadt ons de weg langs Guadix aan in plaats van de kustweg en we zijn hem daar alle drie ongetwijfeld tot het einde van onze dagen dankbaar voor. We rijden eerst kilometers met uitzicht op de besneeuwde toppen van de Sierra Nevada, die het tweede hoogste gebergte van Europa is en waar we eigenlijk nog nooit van gehoord hadden, waarna we in een okerkleurige gatenkaas rond Guadix terechtkomen waar nog steeds drieduizend mensen in huizen onder de grond wonen. Wonderbaarlijk om de witte schoorsteentjes te zien die tussen de cactussen naar boven komen, als uit het niets, en dan toch een nette gevel tegen een rotswand aan te zien staan. De kaas wordt hier en daar ingesneden met diepe groeven en geeft het gele landschap een bijzonder filmische uitstraling. Nog steeds met de sneeuwtoppen op de achtergrond gaat de kaas, kilometers verder over in een groen breed dal waar zonnewarmte geoogst wordt op metershoge zonnepanelen en hier en daar een wit dorp zich tegen een flank aan vlijdt. Een poos later rijden we door de enige woestijn die Europa rijk is en verwonderen ons over het westerngehalte van deze Desierto de Tabernas. (is dus niet het dessertje van de Taverne mocht u dat denken). Eindeloos wanen we ons in de Grand Canyon of iets dergelijks en we zien diepe dalen die het zandlandschap insnijden. Hier zijn filmsets te bezoeken waar Sergio Leone een paar bekende westerns heeft opgenomen en na onze eigen fotoshoot in geïmproviseerde cowboyhoudingen horen we de muziek van the Good, the bad and the Ugly al in ons hoofd en op de Ipod. De stereotype indianententen die we in de verte op een van de te bezoeken sites zien staan zien er zonder de filmcast wel wat lachwekkend uit. Over de rijke variatie in het landschap van Andalusia zijn we het alle drie roerend eens en de periode Geologie die Rune net bestudeerd heeft voor school komt in al zijn facetten voor onze ogen tot leven. Het gebeurd meermaals dat een van ons de anderen aankijkt en met een blik vol liefde het wonder van onze reis uitspreekt.

Alhambra, een toverspreuk voor een tijdreis

Een taxi pikt ons op bij de camping. Ik vind het overdreven luxueus maar het is goedkoper dan met drie met de bus en we moeten niet overstappen en uiteindelijk bezoeken we een paleis dus het past wel om er op gepaste wijze aan te komen. Over ons bezoek aan het Alhambra kan ik heel kort zijn; zoveel schoonheid heb ik zelden gezien. De woorden van de nederlandse buren op een eerdere camping 'het schijnt dat je het met een bezoek aan de tuinen ook wel zo'n beetje gehad hebt', kunnen niet anders dan uit de mond van iemand met een zware beschadiging van de zintuigen komen. Een indrukwekkend fort, het Alcazaba met een weergaloos uitzicht op de omgeving, een zomerpaleis met ontroerend mooi aangelegde tuinen en rustplaatsjes, het Generalife en als kers op de taart, de Palacios Nazaries die als decor voor de vertellingen van duizend en een nacht niet zouden misstaan. Daartussen staat ook nog een verblijf van Karel V maar dat hebben we niet meer bezocht omdat de indrukken van alle andere schoonheid ons teveel werden. De Palacios Nazaries vormen het meest bekende beeld van het Alhambra met zijn ranke zuilen die met een kunstig uitgesneden kantwerk aan decoraties zichzelf spiegelen in waterpartijen. De geometrische patronen in de kleurige alicatado mozaieken en de arabische epigrafie aangebracht in het eindeloze pleisterwerk, het kunstige inleg- en houtsnijwerk verbinden op een indrukwekkende manier mystiek en wiskunde en geven een beeld van de hoge intellectuele en ambachtelijke ontwikkeling van het koninkrijk Granada in de dertiende eeuw. Het is verbluffend om te zien hoe verfijnd de motieven elkaar aanvullen en herhalen en in hun herhaling een rust brengen die een meditatieve sfeer oproept. Associaties met stalagtieten in de grot van Mohammed en bossen met palmbomen worden kunstig vertaald in stucwerk en zuilen die getuigen van een onwaarschijnlijke kunde van de vakmensen die ze vervaardigd hebben. De bladmotieven en teksten die als linten in elkaar overvloeien blijken slechts 'behangpapier' te zijn dat even vlot aangepast werd aan de smaak van de elkaar opvolgende vorsten en hun huishouding. Nochthans is het geheel van wat we nu het Alhambra noemen een opeenstapeling van jaren geschiedenis en ontwikkeling en hebben verschillende heersers en dynastieen er een architecturale stempel op gedrukt. Rondlopen in het gebouw voert me terug naar een vroegere tijd en ik hoor in mijn hoofd de muziek en zie de hofhouding hier rondlopen. Mogelijk heb ik een te romatische beeld maar het moet een bijzonder leven geweest zijn, regeren en rusten omringd door zo'n prachtige tuin en met uitzicht op de besneeuwde toppen van de Sierra Nevada. Het is duidelijk dat hier mensen woonden die schoonheid wisten te waarderen en ik kan me de milde Islam van die tijd en die heersers wel voorstellen. Heel anders dan Napoleon die hier zijn paarden stalde en per ongeluk met een explosie een deel van het gebouw in de as legde.